Karel van het Reve: Nieuws


Karel in de ruimte - 26 augustus 2010 Karel van het Reve wordt zelfs in de ruimte geëerd! Een asteroïde, ergens tussen Mars en Jupiter, draagt zijn naam. Het kleine hemellichaam is ontdekt in 1977, en is naar Karel vernoemd op initiatief van Prof. dr. F.P. (Frank) Israël, een achterneef van Jozina van het Reve-Israël, de weduwe van de schrijver. Frank is verbonden aan de Leidse sterrenwacht. Voor wie er meer van wil weten: kijk hier en tik het nummer in: 12174. Helemaal zonder tussenkomst van het Opperwezen is zo tussen hemel en aarde toch iets heel moois gebeurd.

steun PBF en SNS-R - 13 augustus 2010 De Stichting Karel van het Reve is zeer verheugd dat twee fondsen dezer dagen steun hebben toegezegd voor de voltooiïng van het Verzameld Werk: het Prins Bernhard-fonds en het SNS-Reaalfonds. Er was dringend geld nodig om het redactiewerk voor de nog te verschijnen delen 5, 6 en 7 - het verzamelen, digitaliseren, corrigeren, annoteren van de teksten - te bekostigen. Met deze twee subsidies, samen 50.000 euro, is de toekomst voorlopig veiliggesteld. In november verschijnt bij uitgeverij Van Oorschot Deel 5. Het omvat de jaren 1981-1984, vruchtbare jaren van de schrijver, met daarin onder meer zijn Geschiedenis van de Russische literatuur van Vladimir de Heilige tot Anton Tsjechov.

Nunc dimittis - 14 mei 2010 "Als morgen opeens bekend wordt gemaakt dat het regime van Brezjnev in elkaar gestort is, de mensen in Moskou juichend door de straten lopen, de portretten van de Grote Leiders van de muren worden gescheurd en de gevangenissen en concentratiekampen opengaan (en iedereen maar hopen dat Nixon niet, door bombardementen en zo, Brezjnev weer in het zadel zal proberen te helpen), dan zal ik mij niet schamen om 'nunc dimittis' te zeggen." Aldus Karel van het Reve als Henk Broekhuis in een stukje over nachtmerries en Latijnse uitdrukkingen in NRC Handelsblad, 17 augustus 1973, nu gebundeld in Verzameld werk deel 4, blz. 389-391. Bij alle lichtvoetigheid en ironie van de schrijver (vooral in zijn Broekhuis-tv-recensies) kom je soms ineens iets tegen waarvan je zeker weet dat het diep uit zijn ziel komt. Deze zin is daarvan een voorbeeld.

Over deel 4 - 30 maart 2010 'Deel 4 van het Verzameld Werk is eigenlijk het mooiste deel,' aldus Pieter Steinz op de website NRC boeken. Steinz, chef boeken bij NRC Handelsblad, vertelt enthousiast over de inhoud van het pas verschenen deel. Klik hier om het te zien en te horen. Elders op de NRC-website schreef Wilfred Takken onder de kop 'Karel IV, koning van de controverse' een al even enthousiaste recensie van Deel 4. Zou die alsnog in de papieren krant verschijnen? Lees hem alvast hier - en zie ook de fraaie illustratie van Peter van Dongen erbij. Maar er is meer: de radiorecensie die Pieter Steinz aan het pas verschenen Deel 4 wijdde in de Tros Nieuwsshow van 20 maart j.l., hier te beluisteren. En dan een bespreking door Machiel Jansen op de website Literair Nederland: klik hier . Niet digitaal te lezen, maar te vinden in het Parool PS van woensdag 24 maart, bladzij 21, is de uitvoerige bespreking door Jos Bloemkolk. 'Dit is Karel van het Reve op de top van zijn kunnen', schrijft hij. Het is duidelijk: nog helemaal niemand is Karel van het Reve-moe, in tegendeel. De essayist met zijn zesde zintuig voor onzin (zoals Machiel Jansen schrijft), zijn schrijfstijl, helder en vloeiend als kraanwater (Pieter Steinz), zijn ingehouden bitterheid en woede over onrecht, en zijn ongeremde verbazing en vrolijkheid (Bloemkolk) wordt erkend als een waarlijk grote Nederlandse schrijver. Het geeft hoop dat de dringend noodzakelijke fondsen om de laatste drie delen van het Verzameld Werk te bezorgen, spoedig zullen worden gevonden.

Deel 4 is uit - 9 maart 2010 Deel 4 van het Verzameld werk ligt in de winkel. Het telt meer dan duizend bladzijden, waarvan meer dan de helft - alles vanaf bladzij 319 tot aan de zorgvuldige annotaties (907 tot 964) en het zoals altijd ongelooflijk gedetailleerde personenregister (965-1005) nooit eerder in boekvorm verschenen teksten. Voorin staan Uren met Henk Broekhuis (1978) en Een dag uit het leven van de reuzenkoeskoes (1979), met daarin onder meer Van het Reves fameuze, controversiële Huizingalezing over de literautuurwetenschap, 'Het raadsel der onleesbaarheid'. Veel controversieels ook bij de teksten die hier voor het eerst in boekvorm verschijnen. 'Mijn strijd' bijvoorbeeld, waarin Van het Reve het opneemt voor de persvrijheid. Het is 1974, en een comité van prominenten verzet zich tegen een herdruk van de Nederlandse vertaling van Hitlers boek Mein Kampf. 'Het comité is van mening dat een verbod van Mijn strijd de algemene persvrijheid niet aantast. Maar als een verbod van een boek - met welke argumenten en verzachtende bepalingen dan ook - de algemene persvrijheid niet aantast, wat tast die persvrijheid dan wel aan? Persvrijheid is ondeelbaar. Je kunt niet een boek verbieden en de persvrijheid niet aantasten. 'We hebben hier geloof ik te maken met de sterke menselijke neiging tot symbolische daden. Het salueren voor de vlag, het verbranden van portretten, het aanbidden van beeltenissen. Het geven van een trap aan het paard van de melkboer door de echtgenoot van de vrouw met wie de melkboer overspelige betrekkingen onderhoudt. Gruwelijke misdaden zijn begaan door de auteur van dat boek, tijdens het in alle etalages liggen van dat boek. Laat ons daarom iets ondernemen tegen dat boek! 'Als je zo redeneert zijn er heel wat boeken die verboden moeten worden. Werden destijds de Armeniërs niet uitgeroeid door vereerders van de Koran? Is de miljoenenmoord in Rusland niet verbonden met het boek Vraagstukken van het Leninisme door J.W. Stalin? En het Rode Boekje van Mao? En de Bijbel niet te vergeten? En worden bij iedere herdruk van de Heidelberger Catechismus niet oude wonden opengereten bij de nabestaanden van de Martelaren van Gorcum?' (Voor inlichtingen over en bestellingen van Deel 4: Uitgeverij van Oorschot)

Marathoninterview - 19 februari 2010 Een uitvoerig, vriendschappelijk gesprek uit 1986, waarin Karel van het Reve het heeft over God, zichzelf en de wereld, verscheen zojuist voor het eerst in druk. Het gaat om het vijf uur durende 'Marathoninterview' door Martin van Amerongen, uitgezonden door de VPRO. Trouwe bezoekers van deze site weten dat het hier al een tijdje te beluisteren is. Bij uitgeverij Contact verscheen de gedrukte versie, bezorgd door Aukje Holtrop, in een bundel die ook mega-gesprekken bevat tussen Jan Blokker en Chris Kijne, tussen Theun de Vries en Geert Mak, Willem Wagenaar en Aukje Holtrop, en nog vele andere. Mooi in het gesprek met Karel is onder meer de passage tegen het eind, waar Van het Reve verklaart dat niet de ideeën van de grote mannen een rol spelen in de geschiedenis, maar de vorm waarin die ideeën bij het publiek komen. "Marx heeft geen invloed gehad. Niemand heeft ooit Marx gelezen. Enkele tientallen mensen. Maar de uitleggers, en de uitleggers van de uitleggers, en de uitleggers van de uitleggers van de uitleggers, en de kreten die dan zo'n beetje zijn blijven bestaan, dat is de ideeëngeschiedenis. Die zou ik graag als vak geïntroduceerd willen zien."

deel 4 en Vaders en zonen - 8 februari 2010 Deel 4 wordt gedrukt! Niet pas in de zomer van dit jaar, maar al op 5 maart aanstaande wordt het verschijnen verwacht van Deel 4 van het Verzameld werk van Karel van het Reve. Daarmee is de reeks ineens over de helft. De Stichting Karel van het Reve is op zoek naar goedgunstige gevers om de bezorging van de laatste drie delen mogelijk te maken. Intussen wordt bij uitgeverij Van Oorschot ook een heruitgave voorbereid van Ivan Toegenjevs roman Vaders en zonen (1862) in de vertaling door Karel van het Reve. Het is in de literatuur een algemeen bekend feit dat vertalingen een beperkte levensduur hebben, en zelden langer dan één generatie bruikbaar zijn. Maar iedereen is het erover eens dat Toergenjevs roman, ruim 50 jaar geleden vertaald door Karel van het Reve, nog steeds leest als nieuw. De verschijning wordt verwacht in april 2010.

er is weer geld nodig - 12 januari 2010 Deel 4 van het Verzameld werk is in een vergevorderd stadium. Het bevat onder meer het controversiële Uren met Henk Broekhuis, waarin Karels niet-professorale alter ego algemeen aanvaarde stellingen bestrijdt, zoals: "Iemands gedrag in een boek moet 'psychologisch verantwoord' zijn". Onzin! - Maar ook prachtige artikelen over Tucholsky en Schopenhauer, het boek Een dag uit het leven van de reuzenkoeskoes en vele ongebundelde teksten. Intussen maakt de Stichting Karel van het Reve zich opnieuw zorgen over de financiering van het project. Met deel 4 - dat verschijnt in de zomer van 2010 - is de zevendelige uitgave op de helft, maar de bodem van de schatkist is in zicht. Om het uitmuntende redactiewerk te betalen, is dringend steun nodig, veel steun: het gat is nog zowat 100.000 euro. Het zijn moeilijke tijden voor fondsenwervers; we doen opnieuw ons best - en gezien de prachtige resultaten tot nu toe zal het ongetwijfeld lukken... maar hoe, dat is nu even niet duidelijk. Wie helpt?

Ontvangst deel 3 - 11 december 2009 Deel 3 van het Verzameld Werk wordt door de kritiek vrijwel eensgezind enthousiast ontvangen. Zie voor een samenvatting tot nu toe www.vanoorschot.nl onder 'Nieuws'. Nog niet door recensenten vermeld - maar er is natuurlijk ook zo veel te zeggen - is, hoe bijzonder opnieuw het register van deze kloeke uitgave is. Gemaakt naar het voorbeeld van het register van Van het Reves eigen Geschiedenis van de Russische literatuur, bevat dit niet alleen de leefjaren van vele honderden personen, maar ook nog een korte omschrijving. Zoals: Erasmus, Desiderius (pseud. van Gerard Gerards), 1469-1536, humanist - en dan de pagina's waar hij voorkomt. Zo wordt zelfs het lezen van een register interessant. (Want wie wist dat, hoe Erasmus eigenlijk heette?)

Deel 3 - 27 november 2009 Ik wil iets moeilijks uitleggen. Misschien lukt het. Je hebt mensen die door het dragen van een speldje te kennen geven dat zij ergens een mening over hebben of tot een groep behoren. Wat ik wil uitleggen is, dat ik altijd het gevoel heb dat daar iets onbeleefds in zit. Zo schreef Karel van het Reve (onder het ps. Henk Broekhuis) in 1972 over het toen erg wijd verbreide verschijnsel van de 'protestbutton' - waaraan hij een beschouwing vastknoopte over het uiten van opinies in de media en journalistieke vooringenomenheid. Het stuk, gepubliceerd in NRC Handelsblad van 21 januari 1972, is nu voor het eerst, samen met vele tientallen andere 'Broekhuisjes', gepubliceerd in boekvorm. Deze tv-recensies geven samen een beeld van een tijdperk, gezien door de ogen van een van de scherpste geesten - en pennen - die dat tijdperk bezat. Deel 3 van het Verzameld Werk van Karel van het Reve is deze week verschenen: in een vuurrood stofomslag, bijna 1100 pagina's dundruk, een fantastische verzameling teksten. Het opent met Van het Reves afrekening met de communistische leer, Het geloof der kameraden, verschenen in 1969, en sluit af met een ongepubliceerd typoscript van omstreeks 1972, 'Tolstoj als pedagoog'. Laat het u niet ontgaan.

Broekhuisjes - 16 oktober 2009 Op 27 november 2009 verschijnt deel 3 van het Verzameld Werk van Karel van het Reve. Het beslaat de vruchtbare jaren 1969-1971, en telt niet minder dan duizend bladzijden dundruk. Naast Karels geruchtmakende, eigenzinnige maar ook bewogen afrekening met het communisme, Het geloof der kameraden, omvat de band nog drie andere boeken, en daarbij minstens 350 bladzijden ongebundelde artikelen. Daar zijn de 'Broekhuisjes' bij, tv-recensies die hij onder het ps. Henk Broekhuis publiceerde in NRC Handelsblad. De speculaties over de vraag wie die geestige tweewekelijkse stukjes schreef, waren destijds niet van de lucht. Uitgeverij van Oorschot maakte een speciaal Karel van het Reve-verlengstuk aan zijn website. Hier kan men zich onder het motto Tien minuten met Henk Broekhuis abonneren op een (werk)dagelijke voorpublicatie uit Verzameld Werk, deel 3. Als toegift voor de liefhebbers van Van het Reves werk (of voor hun kinderen!) verschijnt tegelijkertijd een facsimile van een boekje dat Van het Reve in 1983 maakte voor zijn twee kleinzonen, de tienjarige tweeling Michiel en Jeroen. Misdaad in Goelenkamp gaat over twee jongens die met hulp van een vliegende aap een inbreker vangen. Het is eigenhandig geschreven, en geïllustreerd met uitgeknipte plaatjes: het werk van een heel bijzondere opa. Het boekje telt 36 bladzijden en kost 6,50 euro.

Sanssouci - 22 april 2009 Het werk aan de delen 3 en 4 van het Verzameld Werk vordert gestaag; en tot onze blijdschap is er opnieuw een mooie gift binnengekomen. De Stichting Sanssouci, die verschillende culturele projecten steunt, waaronder de bezorging van de briefwisseling van Erasmus en het Nederlands Studentenorkest, kent de Stichting Karel van het Reve een subsidie toe van 10.000 euro. Dat het werk van Karel van het Reve leeft, toont Jelle Brandt Corstius, correspondent in Rusland voor het dagblad Trouw, die zijn eigen boek Rusland voor gevorderden noemde. (Of die titel ergens op slaat valt te bezien, maar 'voor beginners' was al bezet, en de hommage is duidelijk.) Het is een luchtig geschreven verzameling verhalen over landen waar het meestal niet prettig toeven is. In een interview in Vrij Nederland vertelde de auteur dat het eerste wat hij deed toen hij besloten had om over Rusland en de omliggende landen te schrijven, was: Karel van het Reve lezen.

Marathoninterview - 16 maart 2009 'Het marathoninterview' was een uitvinding van de VPRO-radio: een vijf uur durend gesprek tussen een prominente Nederlander en een speciaal daarvoor uitgekozen journalist. Een vroege marathon-geïnterviewde was Karel van het Reve. Zijn gespreksgenoot was Martin van Amerongen, hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer, net als Karel een groot liefhebber van Heine en Mozart, en oneerbiedig publicist. De uitzending (live!) was op 15 augustus 1986. Jarenlang was de opname van dat gesprek weg, vergeten. Althans, volgens de VPRO; andere mensen herinneren zich dat ook dit M.I., net als de andere, door de service-afdeling van de omroep gewoon werd verkocht. Eerst op bandjes, later op schijfjes. Hoe dat zij, op de tiende sterfdag van Karel van het Reve (4 maart 2009) is het gesprek integraal op de website van de VPRO gezet, om te beluisteren of ook down te loaden: kijk hier.

Wilhelmina Jansen - 4 maart 2009 Wilhelmina E. Jansen werd in Sint Petersburg geboren in een familie van 'Ruslui' - Nederlandse handelaars in linnen, tabak, cacao en chocolade van de achttiende eeuw tot de Russische Revolutie. Haar nagedachtenis wordt geëerd door een Fonds dat culturele projecten steunt - en één van die projecten is sinds kort de uitgave van het Verzameld Werk van Karel van het Reve. Het Wilhelmina E. Jansen Fonds heeft besloten daaraan een subsidie van in totaal 27.000 euro toe te kennen. Vandaag is het tien jaar geleden dat Van het Reve overleed. Zijn denkbeelden zijn onverminderd actueel, en als schrijver wordt hij gerekend tot de groten van zijn tijd. Dank zij giften als die van het Wilhelmina E. Jansen Fonds kan zijn werk voortleven. De delen 1 en 2 van het Verzameld Werk zijn er nu, maar voor de bezorging van de volgende vijf delen is nog veel geld nodig. Een andere gever, 'n lezer, vertrouwde ons deze week toe: 'Dat ik dit werk mede heb mogelijk gemaakt, schenkt mij meer voldoening dan al die giften die ik aan "goede doelen" geef.'

Bloemkolk/Frommé over KvhR - 9 februari 2009 Nieuw op deze site: Jos Bloemkolks recensie van het Verzameld Werk, delen 1 en 2 in het Parool (16 december 2008): klik hier. Onder zijn ps Bob Frommé schreef hij op 10 januari 2009 in dezelfde krant de column 'Tolstoj'.

Krielaars over Karel - 4 februari 2009 Michel Krielaars, correspondent voor NRC Handelsblad in Moskou, merkt in zijn weblog van gisteren op dat er 'eigenlijk geen enkele behoorlijke bespreking' van deel 1 van het Verzameld Werk van Karel van het Reve is verschenen. Ook betreurt hij dat er geen Ruslanddeskundigen zijn gevraagd om erover te schrijven. Het eerste is misschien een tikkeltje overdreven: zie alleen al de recensie van Jos Bloemkolk in het Parool. Wat het tweede kritiekpunt betreft, doet Krielaars precies wat je hoopt: hij biedt zijn lezers enkele van de analyses en observaties die hij zelf tot nu toe heeft gemist. Die zijn zeer de moeite waard. Hij beschrijft onder meer hoe Van het Reve in 1946 de absurdidteit van de sovjet-cultuurpolitiek op de korrel neemt, door die zelf te verdedigen (in een artikel over het publicatieverbod voor de humoristische schrijver Michail Zostsjenko). Ook merkt Krielaars op dat de huidige Kremlin-partij als twee druppels water lijkt op de oude communistische partij, met haar gedwongen eensgezindheid en haar geheimzinnigdoenerij. Lees hier Krielaars' weblog.

Achterlijke artikelen - 1 januari 2009 'Achterlijke artikelen', heette het essay waarin Karel van het Reve rustig en precies uitlegde waarom het verkeerd is, de vrijheid van meningsuiting met wetsartikelen in te perken. Het stuk verscheen in 1989 en gaat onder meer over de fatwa tegen schrijver Salman Rushdie. Het heeft nog niets van zijn actualiteit verloren. Het werd op initiatief van Elma Drayer, mede-redactrice van het Verzameld Werk van Karel van het Reve, afgedrukt in het dagblad Trouw (13/12/08) bij gelegenheid van het verschijnen van de eerste twee delen van het VW. Drayer schreef zelf een essay over Van het Reve, getiteld 'Virtuoos fileren', waarin zij het heeft over de polemische kwaliteiten van Van het Reve. Zowel Elma Drayers tekst als Karels Achterlijke artikelen zijn opgenomen in het literaire tijdschrift Tirade nummer 426, 2008/5. Daarin staat bovendien nog een mooi stuk van Kees Sorgdrager: 'Karel van het Reve schildert een zelfportret - over Nacht op de kale berg'.

Jeugdherinneringen - 12 december 2008 Karels eerste liefde, zijn herinneringen aan een kinderkolonie in Gelderland (c. 1931), zijn reisje als zestienjarige naar Parijs, waar hij André Gide bezocht, Karels proefschrift, talloze ongebundelde artikelen... Het is nu allemaal te lezen in zijn Verzameld Werk, waarvan de eerste twee delen vandaag in de boekhandel liggen. Wie ze (nog) niet kan vinden, wendt zich tot Uitgeverij Van Oorschot - en wie in de buurt van Leiden woont en dit nog leest, die kan vanavond om 20 uur naar de Leidse presentatie waar tekstredactrice Lieneke Frerichs de eerste exemplaren overhandigt aan Maarten Biesheuvel, vriend en bewonderaar van Karel van het Reve.

Verschijning eerste delen Verzameld Werk - 22 november 2008 Redactie, uitgeverij en vrijwilligers hebben samen hard gewerkt om het inderdaad vóór het eind van het jaar te laten gebeuren, en dat is gelukt. Op 10 december 2008 verschijnen bij Uitgeverij van Oorschot de delen 1 en 2 van het Verzameld Werk van Karel van het Reve. Met in deel 1 zijn eigen, nooit gepubliceerde jeugdherinneringen, de eerste stukjes die hij schreef onder het pseudoniem Karel Beton, zijn proefschrift over hoe het sovjetregime de klassieke Russische schrijvers annexeerde en nog veel meer.

Het gaat echt gebeuren - 17 juli 2008 Het gaat nu echt gebeuren: in de Najaarsaanbieding 2008 van Uitgeverij Van Oorschot wordt het Verzameld Werk aangekondigd, met op het omslag een vrolijk portret van Karel van het Reve. Deel 1 en 2 zullen in december verschijnen, met jeugdwerk, boeken, autobiografische teksten, proefschrift, journalistiek enzovoort tot 1958 (deel 1), respectievelijk 1968 (deel 2).

Een blik in Karels boekenkasten - 14 maart 2008 "Uit de bibliotheek van Karel van het Reve", Catalogus nummer 79 van antiquariaat AioloZ in Leiden, is uit. Het is een rijk geïllustreerd boekje, op zichzelf al begerenswaardig voor de liefhebber. Het biedt een blik in Karels boekenkasten, waarover hij nooit hoog opgaf, maar die toch schatten blijken te bevatten.

Plasterk komt over de brug - 28 januari 2008 Minister Plasterk van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft een 'incidentele subsidie' van €50.000 toegezegd voor de kosten van de bezorging van het Verzameld Werk van Karel van het Reve. Nu zoveel private partijen over de brug zijn gekomen, zo schrijft de minister, wil hij - mede gelet op het literaire belang van onderhavige uitgave - niet achterblijven.

Mooie opbrengst veiling - 23 december 2007 De veiling van Karel van het Reve-memorabilia (waaronder de zeilboot de Marius) is voorspoedig verlopen: zie het videoverslag van het Leidsch Dagblad en de informatie op www.aioloz.com. De opbrengst was ruim 10.000 euro. Misschien niet zo veel als sommigen hoopten, maar toch een bijdrage van betekenis voor het Verzameld Werk.

Veiling bij Aioloz - 3 december 2007 Op donderdag 20 december 2007 vindt een openbare verkoop plaats van boeken uit de nalatenschap van Karel van het Reve bij antiquariaat AioloZ in Leiden. Voorafgaand aan de verkoop is er een veiling van kunstwerken en memorabilia - prenten, schilderijen - met als veilingmeester (onder voorbehoud) Maarten Biesheuvel. Geveild wordt ook de Marius, het originele zeiljacht van Karel, een Vivacity 21 uit 1972.

Luisteraars! - 27 november 2007 Op maandag 26 november 2007 verscheen Karel van het Reve leest Luisteraars!. Dit luisterboek bevat 54 columns (op 3 cd's) die Van het Reve tussen 1979 en 1991 uitsprak voor de Wereldomroep: geluidsmateriaal dat is herontdekt in omroeparchieven. Het werd gepresenteerd in De Rode Hoed in Amsterdam.